Ryczałtem nazywamy pewną, z góry określoną, kwotę, która jest identyczna dla wszystkich kolejnych miesięcy. Ryczałt podatkowy z drugiej strony, to prosta metoda podatku, która liczenia nie uwzględnia podstawy wymiaru podatku.

W ryczałcie od przychodów rejestrowanych, podstawę opodatkowania stanowi dochód, który nie jest zmniejszony o koszty jego uzyskania. Taki typ rozliczenia ma swoje minusy i zalety. Do pierwszych uwzględnić możemy przede wszystkim to, że przy niskich dochodach, taki rodzaj rozliczenia nie nie jest opłacalny dla płatnika podatku VAT, który w takiej sytuacji ponosić będzie wyższe straty, niż korzyści. Wadą jest także brak sposobności rozliczania się ze współmałżonkiem oraz niemożliwość odrzucenia tego sposobu rozliczania na rzecz innej w trakcie roku podatkowego. Wielkimi zaletami są zaś możliwość prowadzenia prostej księgowości oraz duże korzyści osiągane przy niskich wydatkach prowadzenia działalności gospodarczej.

Są mimo to pewne obostrzenia, które nakłada prawo polskie (ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.)). Przepisy tłumaczą, że ryczałtowcami mają możliwość być:

• Osoby fizyczne, spółki cywilne a także spółki jawne osób fizycznych, których przychód wynika z pozarolniczej działalności gospodarczej, którzy nie są zmuszeni do prowadzenia pełnej księgowości i ich przychód nie był wyższy niż pułap uprawniający do takiego wyboru (250 000 euro) albo też dopiero zaczynają prowadzenie działalności gospodarczej (w tym przypadku nie obowiązuje pułap),
• Osoby fizyczne otrzymujące przychody z tytułu umowy podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy, najmu albo podobnych umów

Ryczałtowcami nie mogą być zaś:

• Osoby wykorzystujące okresowe zwolnienia z podatku dochodowego,
• Wytwórcy produktów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym (odstępstwo stanowi wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii),
• Osoby fizyczne osiągające przychody z tytułu prowadzenia: lombardów, działalności w zakresie kupna-sprzedaży wartości dewizowych, handlu częściami a także akcesoriami do pojazdów mechanicznych, aptek, niektórych wolnych zawodów (np. pielęgniarki, felczerzy, tłumacze, lekarze, lekarze stomatolodzy, nauczyciele,którzy udzielają lekcji na godziny, nie związani żadną umową, położne, lekarze weterynarii, technicy dentystyczni),
• Osoby rozpoczynające działalność samodzielnie albo w spółce, jeśli w poprzednim roku podatkowym osoba taka albo minimum jeden ze współwłaścicieli, wykonywał rzeczy, które wkraczają w zakres działalności przedsiębiorstwa,
• W niektórych przypadkach, także osoby podejmujące w roku podatkowym działalność po zmianie działalności (ze współmałżonkiem albo bez),
• Odprowadzający podatek w formie karty podatkowej na zasadach określonych w rozdziale 3

Od 20 maja 2010 roku zmieniły się nieco zasady, tyczące się osób fizycznych, które osiągają dochód z tytułu umowy podnajmu, najmu, poddzierżawy, dzierżawy lub podobnych umów (ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 473)). Obecnie podatnik, który rozpoczął taką działalność oraz chciałby być ryczałtowcem, składa pisemną deklarację naczelnikowi odpowiedniego urzędu skarbowego, do 20 dnia m-ca kolejnego po miesiącu, w którym uzyskał pierwszy przychód. Jeżeli przychód ten był osiągnięty w grudniu, ma on na to czas do końca roku podatkowego.